Yeşilçam'ın En Korkunç ve Gizemli Filmleri: Drakula İstanbul'da'dan Anayurt Oteli'ne 9 Film

Yeşilçam deyince akla önce gözyaşı, aşk ve kahkaha gelir. Korku ise bu sinemanın en az uğradığı yerlerden biri oldu. Yapımcılar türü riskli buldu, bütçeler efektlere yetmedi, seyirci de çoğu zaman güldürü ve melodramı tercih etti. Yine de bu kısıtlı alanda, bugün bile tuhaf bir büyü taşıyan filmler çekildi: dişlerini gösteren ilk Drakula'dan bir köy kuyusunun dibindeki saplantıya, iskelet kostümlü bir suç dehasından otel odasında sıkışıp kalmış bir zihne kadar.

Bu yazıda Yeşilçam'ın en korkunç ve en gizemli filmlerinden dokuzunu bir araya getirdik. Kimi doğrudan korku filmi, kimi bir gerilim, kimi de türün sınırlarında dolaşan bir gizem hikâyesi. Hepsinin ortak noktası, Türk sinemasının karanlık tarafına açılan birer kapı olmaları.

Bu Listeyi Hangi Kriterlere Göre Derledik?

Türk sinemasında korku türünün örnekleri o kadar az ki listeyi yalnızca korku filmleriyle sınırlamak mümkün değildi. Bu yüzden doğaüstü korku filmlerinin yanına, seyirciyi tedirgin eden gerilimleri, fantastik suç filmlerini ve gizemiyle akılda kalan yapımları da aldık. Yeşilçam'ın 1950'lerden 1980'lerin sonuna uzanan dönemini esas aldık; dönemin kapanışında çekilen Gizli Yüz'ü de bu geleneğin son halkası saydık. Seçimde filmin türe kattığı yeniliği, bugün de izlenebilir olmasını, sinema tarihindeki yerini ve atmosferini değerlendirdik. Sayıyı ona tamamlamak için zayıf bir örnek eklemek yerine dokuz filmle yetindik. Bu sıralama, SineGundem ekibinin özgün değerlendirmeleri doğrultusunda oluşturulmuştur.

1. Drakula İstanbul'da (1953)

Yönetmen: Mehmet Muhtar · Süre: 102 dakika · Oyuncular: Atıf Kaptan, Annie Ball, Cahit Irgat

Drakula İstanbul'daDrakula'yı dişleriyle gösteren ilk film

Bram Stoker'ın Drakula'sı Türkiye'ye ilk kez 1928'de Ali Rıza Seyfi'nin Kazıklı Voyvoda adlı romanıyla gelmişti. Seyfi, Stoker'ın romanını neredeyse çevirir gibi aktarmış, ama hikâyeyi kendi okuruna göre uyarlamıştı. Mehmet Muhtar'ın 1953'te çektiği film de bu romandan yola çıkıyor ve Drakula'yı İstanbul'un sokaklarına getiriyor.

Hikâye Stoker'ın romanını büyük ölçüde izliyor ama ilginç farklar var. Romandaki Renfield karakteri yok, Mina Harker'ın karşılığı olan Güzin ise sahnede gösteri yapan bir dansçı. Atıf Kaptan'ın canlandırdığı Drakula, Bela Lugosi'nin zarif kontundan çok daha tekinsiz bir figür.

Filmin sinema tarihine geçen asıl özelliği, Drakula'yı sivri dişleriyle gösteren ilk film olması. Bugün vampir denince akla gelen ilk görüntü, Hollywood'dan önce Yeşilçam'da perdeye taşındı. Kısıtlı bir bütçeyle çekilmesine rağmen film, dönemin imkânlarına göre etkileyici bir atmosfer kuruyor.

Neden İzlemeli? Dünyanın en ünlü vampirinin Türk sinemasındaki ilk izini ve sinema tarihine bıraktığı küçük ama önemli bir yeniliği görmek için.

2. Şeytan (1974)

Yönetmen: Metin Erksan · Süre: 101 dakika · Oyuncular: Canan Perver, Cihan Ünal, Meral Taygun

ŞeytanThe Exorcist'in Türk versiyonu

İstanbul'da annesiyle varlıklı bir hayat süren küçük Gül, bir gün tuhaf davranışlar sergilemeye başlar. Doktorlar bir açıklama bulamaz, ev giderek bir kâbusa dönüşür ve anne çaresizlik içinde son bir çareye başvurur. Hikâye tanıdık geliyorsa sebebi açık: Şeytan, William Friedkin'in 1973 yapımı Şeytan (The Exorcist) filminin Türk versiyonu.

Film, yurt dışında The Turkish Exorcist adıyla bir kült hâline geldi. Metin Erksan, Susuz Yaz ile Berlin'de Altın Ayı kazanmış bir yönetmendi. Bu filmi dönemin ekonomik koşulları yüzünden çektiğini, fikrin de yapımcı Hulki Saner'den geldiğini anlattığı aktarılıyor. Asıl ilginç olan, Hristiyan imgelerinin Türk seyircisi için yerel ve İslami karşılıklarla değiştirilmesi.

Teknik olarak orijinalinin yanında sade kalsa da Şeytan, Türkiye'de pek çok kişinin aklına gelen ilk Türk korku filmi oldu. Canan Perver'in genç yaşta üstlendiği zorlu rol, filmin en çok konuşulan yanı.

Neden İzlemeli? Hollywood'un en korkutucu filmlerinden birinin İstanbul'a nasıl uyarlandığını ve Yeşilçam'ın türle ilişkisini görmek için.

3. Ölüler Konuşmaz ki (1970)

Yönetmen: Yavuz Yalınkılıç · Süre: 76 dakika · Oyuncular: Sema Yaprak

Ölüler Konuşmaz kiYeşilçam'ın en tekinsiz hayalet hikâyelerinden

Adem Bey'in vasiyetiyle misafirhaneye dönüştürülen büyük bir malikâne, kasabada uğursuz bir yer olarak anılmaktadır. Koskoca konakta tek başına yaşayan kâhya Hasan, konaklamaya gelenleri garip tavırlarıyla ürkütür. Konakta bir hortlağın dolaştığı söylentisi, gelen konuklarla birlikte giderek korkunç bir gerçeğe dönüşür.

Yavuz Yalınkılıç filmin yapımcılığını, yönetmenliğini ve senaryosunu tek başına üstlendi. Sonuç, düşük bütçeli ama bugün bile tüyler ürpertici sahneler barındıran bir hayalet hikâyesi. Gıcırdayan kapılar, karanlık koridorlar ve gece yarısı beliren yüzler gibi gotik korkunun bütün araçlarını Yeşilçam'ın imkânlarıyla kullanıyor.

Film, uzun yıllar boyunca az bilinen bir yapım olarak kaldı. Bugün Türk korku sinemasının tarihini yazanların Drakula İstanbul'da ve Şeytan ile birlikte andığı, Yeşilçam'ın sayılı gerçek korku filmlerinden biri.

Neden İzlemeli? Yeşilçam'ın korkuyu hiçbir başka türe yaslanmadan, saf bir hayalet hikâyesi olarak anlattığı nadir örneklerden biri olduğu için.

4. Görünmeyen Adam İstanbul'da (1955)

Yönetmen: Ömer Lütfi Akad · Süre: 91 dakika · Oyuncular: Turan Seyfioğlu, Neşe Yulaç, Atıf Kaptan

Görünmeyen Adam İstanbul'daİlk fantastik Türk filmlerinden

Bir kimya laboratuvarında çalışan adam, eşinin onu aldattığını öğrenir. Elindeki görünmezlik formülü, intikam için kusursuz bir fırsattır. H. G. Wells'in Görünmez Adam'ından uyarlanan film, bilim kurguyu bir kıskançlık ve suç hikâyesiyle birleştiriyor.

Filmin yönetmeni, Türk sinemasının en saygın isimlerinden Ömer Lütfi Akad. Kanun Namına ile Türk sinemasında gerçekçi suç filminin kapısını açan Akad, burada bambaşka bir türde, fantastik bir hikâyede ustalığını gösteriyor. Senaryoyu Akad ile yapımcı Osman F. Seden birlikte yazdı.

Görünmeyen Adam İstanbul'da, hem ilk Türk korku yapımlarından hem de ilk fantastik Türk filmlerinden biri olarak kabul ediliyor. Film, Kemal Film'in yapımı olarak 1950'lerin ortasında perdeye geldi. Drakula İstanbul'da'nın Drakula'sı Atıf Kaptan'ın da kadroda yer alması, iki filmi aynı dönemin kardeşleri gibi gösteriyor.

Neden İzlemeli? Yeşilçam'ın bilim kurgu ve korkuya ilk adımlarından birini, Türk sinemasının en usta yönetmenlerinden birinin elinden görmek için.

5. Kuyu (1968)

Yönetmen: Metin Erksan · Süre: 90 dakika · Oyuncular: Nil Göncü, Hayati Hamzaoğlu, Aliye Rona

KuyuAdana'da en iyi film ve en iyi yönetmen

Bir adam, uzaktan gördüğü genç bir kadını kaçırır. Kadın her seferinde kaçar, adam her seferinde onu yeniden bulur. Bu döngü, filme adını veren kuyunun başında son bulacak karanlık bir saplantıya dönüşür. Kuyu doğaüstü bir korku filmi değil, ama listedeki en rahatsız edici yapımlardan biri.

Metin Erksan filmi bir gazete haberinden yola çıkarak yazdı. Kadın bedenine sahip olma arzusunu, mülkiyet ve iktidar ilişkisinin bir uzantısı olarak ele alıyor. Erksan, Susuz Yaz ve Sevmek Zamanı'ndan sonra Türk sinemasının en sert ve en cesur filmlerinden birini çekti. Nil Göncü'nün sessiz direnişi, filmin bütün ağırlığını taşıyor.

Kuyu, 1. Adana Film Festivali'nde en iyi film ve en iyi yönetmen ödüllerini kazandı. Gösterildiği dönemde yeterince anlaşılmadı, ama bugün Türk sinemasının toplumsal cinsiyet üzerine çekilmiş en güçlü filmlerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Neden İzlemeli? Korkunun her zaman hayaletlerden değil, insanın içindeki karanlıktan da gelebileceğini gösterdiği için.

6. Kilink İstanbul'da (1967)

Yönetmen: Yılmaz Atadeniz · Süre: 71 dakika · Oyuncular: Yıldırım Gencer, İrfan Atasoy, Suzan Avcı

Kilink İstanbul'daİtalyan fotoroman Killing'den uyarlama

İskelet kostümü ve sırıtan kurukafa maskesiyle tanınan uluslararası suç dehası Kilink, bu kez İstanbul'u hedef alır. Ona karşı duran tek güç, sihirli bir sözcükle uçan bir kahramana dönüşen genç bir adamdır. Film, 1965'te İtalya'da yayımlanmaya başlayan şiddet ve erotizm yüklü fotoroman Killing'den uyarlandı.

Kilink İstanbul'da bir korku filminden çok bir macera filmi, ama kötü karakterinin görüntüsü bir korku ikonu kadar akılda kalıcı. Yıldırım Gencer'in canlandırdığı iskelet kostümlü Kilink, Yeşilçam'ın en tanınan kötü adamlarından biri. Yılmaz Atadeniz, telif hakları konusunda hiç endişe etmeden çizgi roman dünyasının karakterlerini bir araya getiriyor.

Film o kadar ilgi gördü ki aynı yıl devam filmi Kilink Uçan Adama Karşı çekildi. Bugün Türk fantastik sinemasının ve "Türk pop sineması" denilen akımın en sevilen kült örneklerinden biri olarak dünya çapında meraklılar tarafından izleniyor.

Neden İzlemeli? Yeşilçam'ın en tuhaf, en cüretkâr ve en eğlenceli kötü adamını tanımak için.

7. Anayurt Oteli (1986)

Yönetmen: Ömer Kavur · Süre: 101 dakika · Oyuncular: Macit Koper, Şahika Tekand, Serra Yılmaz

Anayurt OteliYusuf Atılgan'ın romanından uyarlama

Küçük bir kasabada, ailesinden kalan eski bir otelin kâtibi Zebercet, hayatını aynı odalarda, aynı alışkanlıklarla sürdürür. Bir gece otele trenle gelen ve bir hafta sonra döneceğini söyleyen kadın, Zebercet'in dünyasını altüst eder. Kadın geri dönmez ve Zebercet'in zaten kırılgan olan zihni yavaş yavaş çözülmeye başlar.

Ömer Kavur, Yusuf Atılgan'ın Türk edebiyatının en önemli romanlarından biri sayılan eserini sinemaya uyarladı. Film, bir korku filminin araçlarını kullanmadan derin bir tedirginlik yaratıyor: sessizlik, tekrar eden hareketler, boş koridorlar ve bir insanın yalnızlığının çıkış yolu bulamadığı bir otel. Macit Koper'in Zebercet'i, Türk sinemasının en unutulmaz karakterlerinden biri.

Film, Nazilli'deki Ankara Palas Oteli'nde çekildi. Türk sinemasının en iyi filmleri için yapılan anketlerde sık sık üst sıralarda yer alıyor.

Neden İzlemeli? Yalnızlığın ve saplantının bir insanı nereye götürebileceğini, Türk sinemasının en ustalıklı psikolojik gerilimlerinden biriyle anlattığı için.

8. Gizli Yüz (1991)

Yönetmen: Ömer Kavur · Süre: 118 dakika · Oyuncular: Zuhal Olcay, Fikret Kuşkan, Rutkay Aziz

Gizli YüzSenaryo: Orhan Pamuk

Bir fotoğrafçı, gizemli bir kadının isteğiyle bir yüzün peşine düşer. Kadın ortadan kaybolunca fotoğrafçının arayışı, Anadolu'nun tenha kasabalarında, saatçilerin ve unutulmuş insanların dünyasında bir yolculuğa dönüşür. Film, aradığı yüzü bulamayan bir adamın kendi yüzünü kaybetmesinin hikâyesi gibi.

Senaryoyu Orhan Pamuk yazdı. Pamuk, Kara Kitap'ın "Karlı Gecenin Aşk Hikâyeleri" bölümünde geçen bir öyküden yola çıktı ve senaryoyu 1992'de kitap olarak da yayımladı. Ömer Kavur, Anayurt Oteli'ndeki gibi burada da gerçekle düş arasında gidip gelen, açıklama yapmayan bir anlatım kuruyor.

Gizli Yüz, Yeşilçam'ın kapandığı yıllarda çekildi ve bu yüzden listenin sınırında duruyor. Ama Türk sinemasının gizemle en şiirsel biçimde buluştuğu filmlerden biri olduğu için bu listede olmayı hak ediyor.

Neden İzlemeli? Çözülmesi gereken bir bilmeceden çok, içinde kaybolunması gereken bir rüya gibi kurulmuş bir gizem filmi olduğu için.

9. Süt Kardeşler (1976)

Yönetmen: Ertem Eğilmez · Süre: 80 dakika · Oyuncular: Kemal Sunal, Şener Şen, Adile Naşit, Halit Akçatepe

Süt KardeşlerHüseyin Rahmi Gürpınar'ın Gulyabani'sinden

Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın Gulyabani romanından esinlenen film, bir köşkte geceleri ortaya çıktığı söylenen korkunç bir yaratığın etrafında dönüyor. Köşkün sahibi, hizmetçiler ve misafirler her gece biraz daha korkarken seyirci de gulyabaninin arkasındaki sırrı çözmeye çalışıyor.

Süt Kardeşler aslında bir komedi ve listedeki en hafif film. Ama bir gerilim yapısı üzerine kurulu ve Türk sinemasında korku ile komediyi birleştiren ilk örneklerden biri sayılıyor. Kemal Sunal, Şener Şen, Adile Naşit ve Halit Akçatepe'nin bir arada olduğu kadro, filmi kuşaklar boyu sevilen bir yapıma dönüştürdü.

Filmin çekimleri İstanbul Yeşilköy'deki Simenoğlu Köşkü'nde yapıldı. Ertem Eğilmez, Gürpınar'ın batıl inançlarla alay eden romanının ruhunu korurken hikâyeyi kendi güldürü anlayışına uyarladı.

Neden İzlemeli? Yeşilçam'ın korkuyla en eğlenceli biçimde oynadığı film olduğu ve gulyabani efsanesini bir kuşağın hafızasına kazıdığı için.

Kıl Payı Kaçıranlar

Çığlık (1949): Aydın Arakon'un yönettiği, terk edilmiş bir konakta geçen bu gerilim filmi, Türk sinemasının bilinen ilk korku filmi kabul ediliyor. Ne yazık ki kopyalarının günümüze ulaşmadığı bildiriliyor, bu yüzden listeye alamadık.

Kilink Uçan Adama Karşı (1967): Kilink İstanbul'da'nın aynı yıl çekilen devam filmi. İlk filmi sevenler için doğal bir sonraki adım.

Biri Beni Gözlüyor (1988): Ömer Uğur'un yönettiği bu yapım, Yeşilçam'ın son yıllarında video için çekilen gerilim denemelerinin bir örneği. Dönemin bu filmleri, Türk korku sinemasının 2000'lerdeki yükselişinden önceki son adımlar.

Sık Sorulan Sorular

İlk Türk korku filmi hangisi? Kaynaklar genellikle Aydın Arakon'un 1949 yapımı Çığlık filmini gösteriyor. Ancak filmin kopyası günümüze ulaşmadığı için izlenebilen en eski örnekler Drakula İstanbul'da (1953) ve Görünmeyen Adam İstanbul'da (1955).

Yeşilçam'da neden bu kadar az korku filmi çekildi? Korku filmleri efekt ve teknik iş gerektiriyordu ve dönemin bütçeleri buna yetmiyordu. Yapımcılar da seyircinin melodram ve güldürüyü tercih ettiğini düşündüğü için türü riskli buldu.

Şeytan gerçekten The Exorcist'in kopyası mı? Evet, film 1973 yapımı Amerikan filminin Türk versiyonu olarak çekildi. Ancak dini imgeleri yerel karşılıklarla değiştirmesi ve Yeşilçam'ın imkânlarıyla kurulması, onu kendi başına ilginç bir yapım yapıyor.

Bu listeye en uygun ilk film hangisi? Türe ve döneme yeni başlıyorsanız Drakula İstanbul'da iyi bir başlangıç. Daha ağır bir şey istiyorsanız Anayurt Oteli ya da Kuyu doğru seçim.