Paralel Evren Konulu En İyi Filmler: Koş Lola Koş'tan Kelebek Etkisi'ne 10 Film

Treni yakalasaydınız hayatınız nasıl olurdu? O sınava girmeseydiniz, o telefonu açmasaydınız ya da o sabah başka bir sokaktan yürüseydiniz? Paralel evren filmleri, hepimizin aklından en az bir kez geçen bu soruyu perdeye taşıyor. Fizikteki çoklu evren kuramlarından beslenen bu filmler, bir insanın yaşayabileceği farklı hayatları yan yana koyuyor ve izleyiciye hem baş döndüren bir bulmaca hem de kendi seçimleri üzerine düşünme fırsatı sunuyor.

Son yıllarda süper kahraman sinemasıyla birlikte "çoklu evren" sözcüğü gişenin en sevilen kavramlarından biri oldu. Ama tür, Marvel'dan çok daha eskiye uzanıyor: 1980'lerin Polonya'sında yıllarca rafta bekleyen bir filmden 1990'ların Berlin sokaklarında koşan kızıl saçlı bir kadına, Londra metrosunda kapanan bir kapıdan bir çamaşırhane sahibinin vergi dairesinde başlayan kozmik macerasına kadar. Bu yazıda paralel evrenleri, alternatif hayatları ve başka dünyaları en iyi anlatan on filmi seçtik.

Bu Listeyi Hangi Kriterlere Göre Derledik?

Listeye paralel evrenlerin, alternatif gerçekliklerin ya da aynı insanın farklı hayatlarının hikâyenin merkezinde olduğu filmleri aldık. Paralel evreni yalnızca bir aksiyon sahnesi ya da sürpriz konuklar için kullanan yapımları ve asıl konusu zaman yolculuğu olan filmleri dışarıda bıraktık. Seçimde fikrin ne kadar özgün işlendiğine, hikâyenin bu fikirden duygusal bir anlam çıkarıp çıkarmadığına, sinemasal cesarete ve filmin türe bıraktığı etkiye baktık. Gişe filmleriyle bağımsız yapımları, Hollywood ile Avrupa sinemasını, animasyonla canlı çekimi dengelemeye çalıştık. Başka listelerimizde yer verdiğimiz birkaç filmi tekrar etmemek için Kıl Payı Kaçıranlar bölümüne aldık. Bu sıralama, SineGundem ekibinin özgün değerlendirmeleri doğrultusunda oluşturulmuştur.

1. Everything Everywhere All at Once (2022)

Yönetmen: Dan Kwan, Daniel Scheinert · Süre: 139 dakika · Oyuncular: Michelle Yeoh, Ke Huy Quan, Stephanie Hsu, Jamie Lee Curtis

Everything Everywhere All at OnceEn iyi film dahil 7 Oscar

Evelyn Wang, kocası Waymond'la birlikte ABD'de bir çamaşırhane işleten Çinli bir göçmendir. Vergi denetimi, yaşlı babasının ziyareti ve kızı Joy'la bitmeyen gerginlik derken hayatı zaten dağılmak üzeredir. Vergi dairesindeki bir asansörde kocasının başka bir evrenden gelen versiyonu ona sarsıcı bir haber verir: Sayısız evren vardır, hepsi yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır ve onları ancak Evelyn kurtarabilir. Üstelik bunu başarmak için başka hayatlarda yaşayan kendi versiyonlarının yeteneklerini ödünç alması gerekir.

Daniels adıyla birlikte çalışan Dan Kwan ve Daniel Scheinert, kung fu filmlerini, absürt komediyi, aile dramını ve göçmen hikâyesini aynı potada eritiyor. İnsanların parmaklarının sosise dönüştüğü bir evren, her şeyin içine sıkıştırıldığı dev bir simit ve iki taşın sessiz sohbeti gibi çılgın fikirlerin altında aslında çok sade bir hikâye yatıyor: Birbirini anlamakta zorlanan bir anne ile kızı. Filmin çoklu evreni, "Hiçbir şeyin anlamı yoksa neden nazik olalım?" sorusunun sahnesine dönüşüyor.

Film, A24'ün o güne kadarki en çok hasılat yapan yapımı oldu ve dünya genelinde 140 milyon doları aştı. 95. Akademi Ödülleri'nde 11 dalda aday gösterildi; en iyi film, yönetmen, kadın oyuncu, yardımcı erkek oyuncu, yardımcı kadın oyuncu, özgün senaryo ve kurgu dallarında 7 Oscar kazandı. Michelle Yeoh, en iyi kadın oyuncu Oscar'ını kazanan ilk Asyalı oldu. Ke Huy Quan ve Jamie Lee Curtis de yardımcı oyuncu ödüllerini aldı. Film Türkiye'de Her Şey Her Yerde Aynı Anda adıyla da biliniyor.

Neden İzlemeli? Çoklu evren fikrini bir gösteri numarası olmaktan çıkarıp bir aile hikâyesinin kalbine yerleştiren, hem kahkaha hem gözyaşı vaat eden bir film olduğu için.

2. Koş Lola Koş (1998)

Yönetmen: Tom Tykwer · Süre: 81 dakika · Oyuncular: Franka Potente, Moritz Bleibtreu, Herbert Knaup

Koş Lola KoşSundance'te İzleyici Ödülü

Berlin'de bir yaz günü telefon çalar. Arayan, küçük bir suç çetesi için para taşıyan sevgilisi Manni'dir: Teslim etmesi gereken 100.000 markı metroda unutmuştur ve yirmi dakika içinde parayı bulamazsa patronu onu öldürecektir. Kızıl saçlı Lola telefonu kapatır ve koşmaya başlar. Film bu yirmi dakikayı üç kez anlatır. Her seferinde merdivendeki bir köpek, sokakta çarpıştığı bir kadın ya da bir saniyelik gecikme gibi küçük bir ayrıntı değişir ve sonuç da bambaşka olur.

Tom Tykwer, filmi bir müzik klibinin enerjisiyle çekti. Tykwer'in iki besteciyle birlikte hazırladığı tekno müzikler, animasyon ara bölümleri, siyah beyaz ve renkli görüntüler, hızlı kurgu ve fotoğraf dizileri, filmi 1990'ların en tanınan görsel deneylerinden biri yaptı. Lola'nın yolda karşılaştığı yan karakterlerin geleceğinin birkaç fotoğraf karesiyle gösterildiği sahneler, tek bir karşılaşmanın bir hayatı nasıl değiştirebileceğini birkaç saniyede anlatıyor.

Koş Lola Koş, 1998'de Almanya'nın en çok hasılat yapan yerli filmi oldu. Venedik'te Altın Aslan için yarıştı, Sundance'te İzleyici Ödülü'nü ve Alman Film Ödülleri'nde yedi ödül kazandı, Almanya'nın Oscar adayı olarak seçildi. Franka Potente'yi uluslararası bir yıldız yapan film, aşağıda ele aldığımız Blind Chance'le de sık sık karşılaştırılıyor.

Neden İzlemeli? Paralel olasılıkları bir felsefe dersi gibi değil, 81 dakikalık nefes kesici bir koşu olarak anlattığı için.

3. Örümcek-Adam: Örümcek-Evrenine Geçiş (2023)

Yönetmen: Joaquim Dos Santos, Kemp Powers, Justin K. Thompson · Süre: 140 dakika · Seslendirenler: Shameik Moore, Hailee Steinfeld, Oscar Isaac

Örümcek-Adam: Örümcek-Evrenine GeçişAnnie Ödülleri'nde aday olduğu 7 dalın hepsini kazandı

Brooklyn'li genç Miles Morales, Örümcek-Adam olarak mahallesini korumaktadır ama ailesine hâlâ sırrını söyleyememiştir. Başka bir evrenden gelen Gwen Stacy'nin ziyaretiyle kendini evrenler arası bir maceranın içinde bulur. Gelecekten gelen Miguel O'Hara'nın yönettiği Örümcek Topluluğu, sayısız evrenden gelen Örümcek-İnsanlar'dan oluşmaktadır. Ama Miles, topluluğun çoklu evreni korumak için uyguladığı kuralın kendi ailesine neye mal olacağını öğrendiğinde o kurala karşı çıkar.

2018 yapımı ilk film animasyon dalında Oscar kazanmış ve türün kurallarını değiştirmişti. Devam filmi bunu bir adım ileri taşıyor: Her evrenin kendi çizim tekniği var. Gwen'in dünyası bir suluboya resim gibi duygularına göre renk değiştirirken Mumbai ile Manhattan'ın birleştiği Mumbattan'ın renkleri ve punk Örümcek'in kesik kâğıt kolajını andıran görüntüsü aynı sahnede buluşuyor. Senaryosunu Phil Lord ve Christopher Miller'ın da aralarında bulunduğu ekibin yazdığı filmde yaklaşık 1.000 kişi çalıştı; bu, o güne kadar bir animasyon filminde çalışan en kalabalık ekipti.

Film dünya genelinde 690 milyon doları aşarak serinin ilk filmini geride bıraktı. Annie Ödülleri'nde aday olduğu yedi dalın hepsini kazandı, 96. Akademi Ödülleri'nde en iyi animasyon filmi dalında aday gösterildi. Hikâye büyük bir merakla yarıda kaldığı için üçlemenin son filmi Spider-Man: Beyond the Spider-Verse merakla bekleniyor; film ABD'de 18 Haziran 2027'de vizyona girecek.

Neden İzlemeli? Çoklu evreni her karede ayrı bir görsel dünyaya dönüştüren, animasyon sinemasının sınırlarını zorlayan bir film olduğu için.

4. Bay Hiçkimse (2009)

Yönetmen: Jaco Van Dormael · Süre: 138 dakika · Oyuncular: Jared Leto, Sarah Polley, Diane Kruger, Linh-Dan Pham

Bay HiçkimseVenedik'te Altın Osella

Yıl 2092. İnsanlık ölümsüzlüğe kavuşmuştur ve 118 yaşındaki Nemo Nobody, Dünya'da eceliyle ölecek son insandır. Bir gazeteci geçmişini sorduğunda Nemo tek bir hayat anlatmaz. Çocukken bir tren istasyonunda annesiyle babası arasında seçim yapmak zorunda kaldığı andan başlayarak birbirinden farklı hayatlar anlatır: Üç ayrı kadınla üç ayrı hayat, bambaşka meslekler ve bambaşka sonlar. Hangisinin gerçek olduğunu ise film sonuna kadar saklar.

Belçikalı yönetmen Jaco Van Dormael'in İngilizce çektiği ilk film olan Bay Hiçkimse, çoklu evren varsayımını, kelebek etkisini ve entropiyi bir aşk hikâyesinin içine yerleştiriyor. Van Dormael senaryo üzerinde yıllarca çalıştı; çekimler Belçika, Almanya ve Kanada'da yapıldı, ardından bir buçuk yıl süren bir görsel efekt ve kurgu süreci geldi. Yönetmen filmi, bir insanın verdiği kararlara göre yaşayabileceği farklı hayatları anlatan "büyük bütçeli bir deneysel film" olarak tanımlamıştı.

Film dünya prömiyerini 2009'da Venedik Film Festivali'nde yaptı ve Altın Osella ödülünü aldı. Jared Leto, Nemo'yu genç yetişkinlikten 118 yaşına kadar farklı hayatlarda canlandırıyor. Sarah Polley, Diane Kruger ve Linh-Dan Pham ise Nemo'nun üç ayrı hayatındaki üç kadını oynuyor. Uzun ve karmaşık yapısı herkesi kazanamasa da film, yıllar içinde paralel evren denince ilk akla gelenlerden biri oldu.

Neden İzlemeli? Verilmemiş kararların ve yaşanmamış hayatların ardındaki hüznü en şiirsel biçimde anlatan paralel evren filmlerinden biri olduğu için.

5. Blind Chance (1987)

Yönetmen: Krzysztof Kieślowski · Süre: 114 dakika · Oyuncular: Bogusław Linda, Tadeusz Łomnicki, Zbigniew Zapasiewicz

Blind Chance1981'de tamamlandı, ancak 1987'de gösterilebildi

Babasının ölümünün ardından tıp eğitimine ara veren Witek, Varşova'ya gitmek için kalkmak üzere olan bir trene yetişmeye çalışır. Kieślowski bu koşuyu üç kez başlatır. İlk hikâyede Witek treni yakalar ve vagonda tanıştığı yaşlı bir komünistin etkisiyle parti çevrelerine girer. İkincisinde bir demiryolu görevlisiyle çatışır, tutuklanır ve kendini muhalif bir grubun içinde bulur. Üçüncüsünde treni kaçırır, siyasetten uzak durur, okuluna döner ve sakin bir aile hayatı kurar. Üç yol da Witek'i bambaşka bir insana dönüştürür.

Kieślowski filmi 1981'de tamamladı, ama Polonyalı yetkililer filmi yıllarca gösterime sokmadı. Blind Chance ancak 10 Ocak 1987'de, sansürden geçmiş bir hâliyle vizyona girebildi ve aynı yıl Cannes'da Belirli Bir Bakış bölümünde gösterildi. Film, tek bir rastlantının bir insanı aynı ülkede birbirine zıt hayatlara sürükleyebileceğini anlatırken komünist Polonya'nın siyasi iklimini de üç ayrı açıdan gösteriyor.

Dekalog'dan ve Üç Renk üçlemesinden önceki bu film, sonraki paralel hayat hikâyelerinin habercisi sayılıyor. Yönetmen Agnieszka Holland, Sliding Doors'un bu fikri Blind Chance'ten aldığını açıkça söylemişti; Koş Lola Koş da üç farklı senaryo ve hayati bir koşu fikriyle bu filmle birlikte anılıyor. Başroldeki Bogusław Linda, sonraki yıllarda Polonya'nın en sevilen oyuncularından biri oldu.

Neden İzlemeli? Paralel hayat fikrini sinemaya en erken ve en derin biçimde taşıyan filmlerden birini, Kieślowski'nin ustalığıyla görmek için.

6. Sliding Doors (1998)

Yönetmen: Peter Howitt · Süre: 98 dakika · Oyuncular: Gwyneth Paltrow, John Hannah, John Lynch, Jeanne Tripplehorn

Sliding DoorsBütün hikâye kapanan bir metro kapısına bağlı

Londra'da bir halkla ilişkiler şirketinde çalışan Helen işten kovulur ve eve dönmek için metroya koşar. Film bu noktada ikiye ayrılır. Birinci Helen trene yetişir, eve erken döner ve sevgilisi Gerry'yi eski kız arkadaşı Lydia'yla yatakta yakalar. İkinci Helen ise kapılar yüzüne kapanınca treni kaçırır, eve geç döner ve hiçbir şeyden haberi olmadan hayatına devam eder. İki hikâye yan yana ilerler; seyirci, saçlarını kısacık kestiren Helen ile uzun saçlı Helen'i takip ederek iki olası hayatın nasıl ayrıştığını izler.

Oyuncu Peter Howitt'in yazıp yönettiği ilk film olan Sliding Doors, paralel evren fikrini bir romantik komediye uyarladı. Filmin en zekice yanı, iki hikâyenin kurgu içinde birbirine yaklaşıp uzaklaşması: Biri mutluluğa doğru ilerlerken öteki çıkmaza giriyor, ama finale doğru kader iki Helen için de sürprizler hazırlıyor. John Hannah'nın canlandırdığı neşeli James, filmin en sevilen karakteri. Thames kıyısındaki sahneler Hammersmith Köprüsü'nün yanında çekildi.

Film 1998'de Sundance Film Festivali'nde gösterildi ve eleştirmenlerden karışık tepkiler aldı. Buna rağmen zamanla dönemin en sık hatırlanan romantik komedilerinden biri oldu; Frasier dizisinin sekizinci sezonundaki bir bölüm bile bu filmden esinlendi. Gwyneth Paltrow, İngiliz aksanıyla oynadığı Helen rolüyle kariyerinin en çok anılan performanslarından birini verdi.

Neden İzlemeli? Paralel evren fikrinin bir aşk hikâyesinde ne kadar sıcak ve eğlenceli olabileceğini gösterdiği için.

7. Véronique'in İkili Yaşamı (1991)

Yönetmen: Krzysztof Kieślowski · Süre: 98 dakika · Oyuncular: Irène Jacob, Philippe Volter

Véronique'in İkili YaşamıIrène Jacob'a Cannes'da en iyi kadın oyuncu ödülü

Polonya'da yaşayan Weronika, güçlü sesiyle koroda şarkı söyleyen genç bir sopranodur. Fransa'nın Clermont-Ferrand kentinde ise aynı yüze, aynı sese ve aynı kalp rahatsızlığına sahip bir müzik öğretmeni, Véronique yaşamaktadır. İki kadın birbirini tanımaz, ama birinin başına gelenleri öteki açıklayamadığı bir sezgiyle hisseder. Weronika'nın hayatındaki büyük bir kırılma, Véronique'in kendi hayatıyla ilgili kararlarını sessizce değiştirir.

Kieślowski'nin kısmen Polonya dışında çektiği ilk film olan Véronique'in İkili Yaşamı, klasik bir paralel evren filmi gibi değil, bir ayna gibi işliyor: İki ayrı ülkede, iki ayrı dilde yaşanan iki hayat birbirinin yankısı. Altın sarısı tonlarla çekilen kareler ve filmin koro müziği filme rüya gibi bir hava katıyor. Véronique'in izlediği bir kukla gösterisi, filmin kader ve yaratım üzerine düşüncelerini tek bir sahnede özetliyor.

Film, 1991 Cannes Film Festivali'nde FIPRESCI ve Ekümenik Jüri ödüllerini kazandı, Irène Jacob en iyi kadın oyuncu seçildi. Polonya'nın Oscar adayı olarak gönderildi ama aday listesine kabul edilmedi. Irène Jacob, Kieślowski'yle üç yıl sonra Üç Renk: Kırmızı'da yeniden çalıştı.

Neden İzlemeli? İki paralel hayatı bilim kurgu olmadan, yalnızca sezgi, müzik ve görüntüyle anlatan eşsiz bir film olduğu için.

8. Coraline (2009)

Yönetmen: Henry Selick · Süre: 101 dakika · Seslendirenler: Dakota Fanning, Teri Hatcher, Ian McShane

CoralineNeil Gaiman'ın kısa romanından stop-motion uyarlama

On bir yaşındaki Coraline, ailesiyle birlikte Oregon'daki eski bir eve taşınır. Anne ve babası işlerinden başını kaldıramaz, yeni ev sıkıcıdır, hava hep yağmurludur. Bir gün duvar kâğıdının arkasında küçük bir kapı bulur. Kapı, evin daha renkli ve daha sıcak bir kopyasına açılır: Bu öteki dünyada yemekler lezzetli, bahçe büyülü, Öteki Anne de her zaman ilgilidir. Tek tuhaflık, buradaki herkesin gözlerinin yerinde düğme olmasıdır. Öteki Anne, Coraline'e sonsuza dek kalmasını teklif eder; tek şartı gözlerine düğme diktirmesidir.

Henry Selick, Neil Gaiman'ın 2002 tarihli kısa romanını Laika stüdyosunun yapımcılığında baştan sona stop-motion tekniğiyle çekti. Japon bir illüstratörün renk tasarımları, gerçek dünyayı soluk, öteki dünyayı ise canlı renklerle ayırıyor. Ekranda görünen her nesne film için tek tek üretildi; 3D gösterim için her kare birbirine çok yakın iki ayrı kamera açısından çekildi, binlerce yüz ifadesi 3D yazıcılarla basıldı.

Coraline, en iyi animasyon filmi dalında Oscar ve Altın Küre'ye aday gösterildi, Amerikan Film Enstitüsü'nün 2009'un en iyi on filmi listesine girdi. Filmdeki paralel dünya, bir çocuğun "Keşke ailem başka olsaydı" dileğinin ne kadar tehlikeli olabileceğini gösteren karanlık bir masal. Film Türkiye'de Koralin ve Gizli Dünya adıyla da biliniyor.

Neden İzlemeli? Paralel dünya fikrini hem büyülü hem ürkütücü bir masala dönüştüren, el emeğiyle yapılmış bir animasyon başyapıtı olduğu için.

9. Başka Bir Dünya (2011)

Yönetmen: Mike Cahill · Süre: 93 dakika · Oyuncular: Brit Marling, William Mapother

Başka Bir DünyaSundance'te Alfred P. Sloan Ödülü

On yedi yaşındaki Rhoda, MIT'ye kabul edildiği gece alkollü araç kullanır. Radyoda gökyüzünde yeni keşfedilen, Dünya'ya benzeyen bir gezegenden söz edilirken o yıldızlara bakar ve bir kavşakta duran bir arabaya çarpar. Kazada müzisyen John Burroughs'un hamile eşi ve küçük oğlu hayatını kaybeder, John komaya girer. Dört yıl hapis yatan Rhoda, dışarı çıktığında gökyüzündeki gezegenin Dünya'nın tam bir kopyası olduğunu öğrenir: Orada da aynı insanlar, belki de aynı hataları yapmamış versiyonlarıyla yaşamaktadır.

Mike Cahill'in ilk uzun metrajlı filmi, Brit Marling'le birlikte yazılan bağımsız bir yapım. Bilim kurgu burada bir gösteri değil, bir vicdan meselesi: Rhoda, ailesini kaybetmesine yol açtığı adamın hayatına kimliğini gizleyerek temizlikçi olarak girer; öte yandan öteki Dünya'ya gidecek ilk yolculuk için açılan bir yarışmaya katılır. Paralel gezegen, insanın kendini affedip affedemeyeceği sorusunun simgesine dönüşüyor.

Film dünya prömiyerini 2011 Sundance Film Festivali'nde yaptı ve bilimi ya da teknolojiyi konu alan filmlere verilen Alfred P. Sloan Ödülü'nü kazandı. Marling, hem oyunculuğu hem de senaryosuyla Satürn Ödülleri'ne aday gösterildi. Cahill, üç yıl sonra I Origins ile Sloan Ödülü'nü bir kez daha alarak bu ödülü iki kez kazanan tek yönetmen oldu.

Neden İzlemeli? Paralel evren fikrini sessiz, kırılgan ve derinden insani bir suçluluk hikâyesine dönüştürdüğü için.

10. Kelebek Etkisi (2004)

Yönetmen: Eric Bress, J. Mackye Gruber · Süre: 113 dakika · Oyuncular: Ashton Kutcher, Amy Smart, Melora Walters, Elden Henson

Kelebek EtkisiABD'de açılış haftasında gişenin zirvesinde

Evan Treborn, çocukluğunda yaşadığı travmatik anları hatırlayamayan bir gençtir. Üniversitede, çocukken tuttuğu günlükleri okurken o boşluklara geri dönebildiğini, yetişkin aklıyla çocuk bedenine girebildiğini keşfeder. Sevdiği kız Kayleigh'nin ve çocukluk arkadaşlarının hayatını mahveden olayları düzeltmeye karar verir. Ama geçmişe yaptığı her müdahale bugünü tanınmayacak kadar değiştirir: Bir hayatta Kayleigh mutludur ama arkadaşı perişandır, bir başkasında Evan kendini bir hapishanede ya da bir hastane yatağında bulur.

Eric Bress ve J. Mackye Gruber'ın yazıp yönettiği film, kaos kuramındaki kelebek etkisi fikrini birbirinin yerine geçen alternatif bugünlere dönüştürüyor. Bir zaman yolculuğu filmi gibi başlasa da asıl konusu, tek bir değişikliğin yarattığı bambaşka gerçeklikler. Komedi rolleriyle tanınan Ashton Kutcher bu filmde karanlık ve ağır bir karakteri üstlendi. Yönetmen kurgusunda yer alan, sinema versiyonundan çok daha karamsar son da yıllardır tartışılıyor.

Eleştirmenler filmi sert bir dille eleştirdi ama seyirci tam tersini düşündü: Kelebek Etkisi, ABD'de açılış haftasında gişenin zirvesine yerleşti ve dünya genelinde yaklaşık 97 milyon dolar hasılat yaptı. Film, alternatif hayat hikâyelerinin her zaman umut verici olmadığını gösteren en karanlık örneklerden biri olarak hafızalarda kaldı.

Neden İzlemeli? Alternatif hayatların her zaman daha iyi olmadığını karanlık ve sürükleyici bir gerilimle hatırlattığı için.

Kıl Payı Kaçıranlar

Coherence (2013): Bir kuyruklu yıldızın Dünya'nın yakınından geçtiği gece akşam yemeğinde buluşan sekiz arkadaş, sokağın sonundaki evin kendi evlerinin bir kopyası olduğunu fark eder. James Ward Byrkit'in neredeyse tek mekânda geçen ilk filmi, paralel evren sinemasının en zekice örneklerinden biri. Zihin oyunları listemizde yer verdiğimiz için burada tekrarlamadık.

Örümcek-Adam: Örümcek Evreninde (2018): Miles Morales'in ilk macerası, farklı evrenlerden gelen Örümcek-İnsanları bir araya getirip en iyi animasyon filmi Oscar'ını kazandı. Animasyon listemizde ayrıntılı olarak ele aldığımız için bu listede devam filmine yer verdik.

Donnie Darko (2001): Richard Kelly'nin ilk filminde Jake Gyllenhaal'ın canlandırdığı sorunlu genç, dünyanın 28 gün sonra sona ereceğini söyleyen tavşan kostümlü bir figürle karşılaşır. Filmin "teğet evren" fikri yıllardır tartışılıyor, ama hikâye daha çok zaman yolculuğu etrafında döndüğü için listenin dışında kaldı.

Doctor Strange in the Multiverse of Madness (2022): Sam Raimi'nin yönettiği, Benedict Cumberbatch ve Elizabeth Olsen'lı Marvel filmi çoklu evreni adına kadar taşıyor. Korku sinemasına yaklaşan sahneleri eğlenceli, ama paralel evren fikri hikâyeden çok aksiyon için kullanıldığı için listeye giremedi.

Geleceğe Dönüş II (1989): Robert Zemeckis'in serinin ikinci filminde Marty (Michael J. Fox) ve Doc, değiştirilen geçmiş yüzünden karanlık bir alternatif 1985'e düşer. Alternatif gerçeklik fikrinin gişedeki en eğlenceli örneklerinden biri, ama asıl konusu zaman yolculuğu.

Şahane Hayat (1946): Frank Capra'nın klasiğinde, James Stewart'ın canlandırdığı George Bailey'ye bir melek, hiç doğmamış olsaydı kasabasının nasıl bir yer olacağını gösterir. Sinemanın ilk alternatif gerçeklik hikâyelerinden biri; aile filmleri listemizde yer verdiğimiz için burada tekrarlamadık.

Sık Sorulan Sorular

Paralel evren nedir? Paralel evren, bizim evrenimizle aynı anda var olan ama olayların farklı geliştiği başka bir gerçeklik fikridir. Fizikteki çoklu evren kuramlarından beslenen bu fikir, sinemada çoğunlukla "Ya başka bir seçim yapsaydım?" sorusunun aracı olarak kullanılır.

En iyi paralel evren filmi hangisi? Ödüller ve eleştirmen beğenisi açısından Everything Everywhere All at Once öne çıkıyor; film en iyi film dahil 7 Oscar kazandı. Daha deneysel bir film arıyorsanız Koş Lola Koş, felsefi bir yolculuk arıyorsanız Bay Hiçkimse iyi bir başlangıç olur.

Paralel evren filmleriyle zaman yolculuğu filmleri arasındaki fark ne? Zaman yolculuğu filmlerinde karakter aynı zaman çizgisinde geçmişe ya da geleceğe gider. Paralel evren filmlerinde ise aynı anda var olan farklı gerçeklikler ya da aynı hayatın farklı versiyonları anlatılır. Kelebek Etkisi gibi bazı filmler iki fikri birleştirir.

Çocuklarla izlenebilecek paralel evren filmi var mı? Örümcek-Adam: Örümcek-Evrenine Geçiş ailece izlenebilecek bir seçenek. Coraline de çocuklar için yapılmış bir animasyon, ama bazı sahneleri küçük yaştaki izleyicileri korkutabilir.