Türk Dizilerinin Dünya Yolculuğu: Sınırları Aşan 10 Dizi

Arap dünyasını ekrana kilitleyen Gümüş'ten Emmy kazanan Yargı'ya, Türk dizilerini 150'den fazla ülkeye taşıyan 10 yapım ve dünyada nasıl karşılandıkları.

Türk dizileri bugün Şili'den Pakistan'a, İspanya'dan Endonezya'ya kadar pek çok ülkenin akşam kuşağında. Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Batuhan Mumcu'nun açıklamasına göre Türk dizileri 150'den fazla ülkede 750 milyonu aşkın izleyiciye ulaşıyor. Türkiye, dizi ihracatında ABD'den sonra en güçlü ülkeler arasında gösteriliyor. Oysa bu yolculuğun başlangıcı yalnızca yirmi yıl öncesine, 2000'lerin ortasına dayanıyor.

İlk büyük çıkış Arap dünyasından geldi. Ardından Balkanlar, Latin Amerika, Güney Asya ve son yıllarda Batı Avrupa geldi. Aşağıdaki listede, bu yolculuğun her durağında belirleyici olan 10 diziyi yayın sırasıyla anlatıyoruz.

Bu Listeyi Hangi Kriterlere Göre Derledik?

Bu listeyi en sevilen ya da en yüksek reytingli dizilere göre değil, Türk dizilerinin yurt dışındaki yolculuğunda iz bırakan yapımlara göre hazırladık. Bir dizinin yeni bir pazarı açıp açmadığına, yurt dışında aldığı ödüllere, yeniden çekilip çekilmediğine ve gittiği ülkelerde yarattığı etkiye baktık. Diziler bir derecelendirme değil, yayın tarihine göre sıralandı. Reyting ve izleyici bilgilerini sektör raporları ve yabancı basındaki haberlerle karşılaştırdık; kaynaklar arasında farklılık olan rakamları metne almadık. Bu sıralama, SineGundem ekibinin özgün değerlendirmeleri doğrultusunda oluşturulmuştur.

Gümüş (2005)

Kanal: Kanal D · Başrol: Songül Öden, Kıvanç Tatlıtuğ · İlk durak: Arap dünyası

Gümüş, Arapça seslendirilip Noor adıyla MBC'de yayınlanınca bambaşka bir hayata kavuştu. 30 Ağustos 2008'de yayınlanan final bölümünü yaklaşık 85 milyon kişi izledi. Dizinin geleneksel bir ailede eşine saygı gösteren, onu destekleyen erkek karakteri Mehmet, Arap izleyiciler için yeni bir model oldu ve Kıvanç Tatlıtuğ bölgede bir anda yıldızlaştı.

Bu başarı tartışmayı da beraberinde getirdi. Suudi Arabistan'ın baş müftüsü, diziyi yayınlayan kanallara karşı fetva yayımladı. Yine de kapı bir kez açılmıştı. Arap kanalları sonraki yıllarda Türk dizilerini yoğun biçimde satın aldı, ta ki MBC 2018'de siyasi gerginliklerin ardından Türk dizilerini yayından kaldırana kadar.

Neden İzlemeli? Türk dizilerinin dünya yolculuğunun başladığı yer olduğu için.

Binbir Gece (2006)

Kanal: Kanal D · Başrol: Bergüzar Korel, Halit Ergenç · İlk durak: Balkanlar ve Şili

Bergüzar Korel ile Halit Ergenç'in başrollerini paylaştığı Binbir Gece, Türk dizilerinin Balkanlar'daki ilk büyük başarısı oldu. Bosna-Hersek'ten Karadağ'a, Kuzey Makedonya'dan Yunanistan'a kadar pek çok ülkede akşam kuşağının en çok izlenen yapımları arasına girdi. Bulgaristan'da Nova kanalı diziyle izlenme rekoru kırdı.

Dizinin asıl sürprizi ise Latin Amerika'daydı. Şili'de Mega kanalında yayınlanan Binbir Gece, 2014'te ülkenin en çok izlenen Türk dizisi oldu. Alman yayın kuruluşu ARD'nin haberine göre dizi, mali sıkıntıdaki kanalı iflastan kurtardı. Brezilya'da yayınlanan ilk Türk dizisi de Binbir Gece oldu.

Dizi, Kanal D'de 2006 ile 2009 yılları arasında yayınlandı. Şehrazat ile Onur'un hikâyesi, Türk melodramının yurt dışında da karşılık bulabileceğinin ilk kanıtlarından biri oldu.

Neden İzlemeli? Türk dizilerinin Latin Amerika'ya açılan kapısı olduğu için.

Aşk-ı Memnu (2008)

Kanal: Kanal D · Başrol: Beren Saat, Kıvanç Tatlıtuğ, Nebahat Çehre · İlk durak: Güney Asya ve Latin Amerika

Halit Ziya Uşaklıgil'in romanından uyarlanan dizi, Beren Saat'in canlandırdığı Bihter ile Kıvanç Tatlıtuğ'un canlandırdığı Behlül'ün yasak aşkını anlatıyor. Romanın televizyondaki ilk uyarlaması değil, ama dünyaya açılan uyarlaması bu oldu. Pakistan'da Urduca seslendirmeyle yayınlandığında reyting listelerinin zirvesine çıktı.

Aşk-ı Memnu, yeniden çevrimleriyle de öne çıkıyor. ABD'de İspanyolca yayın yapan Telemundo, hikâyeyi 2013'te Pasión prohibida adıyla yeniden çekti. Romanya'da da Fructul oprit adıyla yerel bir uyarlaması yapıldı. Bir Türk dizisinin hikâyesinin başka ülkelerde yeniden çekilmesi, ihracatın yalnızca hazır bölüm satışından ibaret olmadığını gösterdi.

Neden İzlemeli? Edebiyat uyarlamasının dünya çapında bir melodrama dönüşebileceğini kanıtladığı için.

Ezel (2009)

Kanal: Show TV · Başrol: Kenan İmirzalıoğlu, Cansu Dere · İlk durak: Uyarlama pazarı

Arkadaşlarının ihanetiyle hapse giren ve yıllar sonra yeni bir yüzle intikam almak için geri dönen Ezel, Monte Kristo Kontu'nu andıran hikâyesiyle Türkiye'de kült bir dizi oldu. Kenan İmirzalıoğlu'nun Ezel'i ve Cansu Dere'nin Eyşan'ı, dönemin en akılda kalan ikililerinden biri.

Ezel'in dünyadaki etkisi en çok uyarlamalarında görüldü. Ermenistan, Romanya ve Meksika'da yerel versiyonları çekildi; Meksika'da Televisa diziyi Yago adıyla yeniden yaptı. Güney Kore'de düzenlenen Seul Uluslararası Drama Ödülleri'nde ise özel ödül aldı.

Senaryosunu Kerem Deren ile Pınar Bulut'un yazdığı, Uluç Bayraktar'ın yönettiği dizi 2009 ile 2011 arasında yayınlandı. Haluk Bilginer'in canlandırdığı Ramiz Dayı, dizinin en çok sevilen karakterlerinden biri oldu.

Neden İzlemeli? Türk senaryolarının da başka ülkelere satılabileceğini gösteren dizi olduğu için.

Fatmagül'ün Suçu Ne? (2010)

Kanal: Kanal D · Başrol: Beren Saat, Engin Akyürek · İlk durak: Latin Amerika ve İspanya

Bir cinsel saldırının ardından adalet arayan genç bir kadını anlatan dizi, Beren Saat ile Engin Akyürek'i başrollerde buluşturdu. Ağır konusuna rağmen, belki de tam bu yüzden, dünyanın pek çok yerinde güçlü bir yankı uyandırdı. Arjantin'de bölüm başına milyonlarca izleyiciye ulaştı, Kosova'da yayınlandığı ay bütün programlar arasında birinci oldu.

Fatmagül'ün Avrupa'daki başarısı ise daha geç geldi. İspanya'da Nova kanalı diziyi 2018'de yayınlamaya başladı ve dizi kanalın en popüler yapımı oldu. İspanyol yayın grubu Atresmedia, hikâyeyi 2021'de Alba adıyla yeniden çekti. Fransa'da ise dizi 2019'da Soap Awards'ta en iyi yabancı dizi seçildi.

Hikâye, Vedat Türkali'nin senaryosuyla Atıf Yılmaz'ın 1986'da çektiği, Hülya Avşar'ın başrolündeki Fatmagül'ün Suçu Ne? filminden yola çıkıyor.

Neden İzlemeli? Türk dizilerinin Batı Avrupa'ya açılmasında öncü rol oynadığı için.

Muhteşem Yüzyıl (2011)

Kanal: Show TV, Star TV · Başrol: Halit Ergenç, Meryem Uzerli, Vahide Perçin, Nur Fettahoğlu · İlk durak: Balkanlar, Orta Doğu ve Doğu Avrupa

Kanuni Sultan Süleyman ile Hürrem Sultan'ın hikâyesini anlatan dizi, dört sezon ve 139 bölüm sürdü. Halit Ergenç'in Süleyman'ı ve Meryem Uzerli'nin Hürrem'i, Türk dizilerinin dünyadaki en tanınan yüzleri arasına girdi. Dizinin 50'den fazla ülkede yaklaşık 200 milyon kişiye ulaştığı bildirildi. Bosna-Hersek'te en çok izlenen yapım oldu, Ukrayna ve Rusya'da yayınlandı, Bangladeş'te Sultan Süleyman adıyla gösterildi.

Dizi Türkiye'de ise büyük tartışma yarattı. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu'na 70 binden fazla şikâyet ulaştı, dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan da diziyi tarihi olumsuz gösterdiği gerekçesiyle eleştirdi. Bu tartışmalar dizinin yurt dışındaki yolculuğunu durdurmadı.

Neden İzlemeli? Dönem dizilerinin Türk televizyonunun en güçlü ihracat ürünü hâline gelmesinin başlangıcı olduğu için.

Diriliş: Ertuğrul (2014)

Kanal: TRT 1 · Başrol: Engin Altan Düzyatan · İlk durak: Pakistan ve Güney Asya

Mehmet Bozdağ'ın yazdığı ve yapımcılığını üstlendiği dizi, Osmanlı Devleti'nin kurucusu Osman Bey'in babası Ertuğrul Gazi'nin hayatını anlatıyor. Engin Altan Düzyatan'ın başrolde olduğu dizi beş sezon sürdü ve devamı niteliğindeki Kuruluş: Osman ile hikâye sürdü.

Dizinin en büyük yurt dışı başarısı Pakistan'da geldi. Dönemin Başbakanı İmran Han'ın isteğiyle devlet kanalı PTV, diziyi 2020'de Urduca seslendirmeyle yayınladı. TRT ile PTV'nin ortak YouTube kanalı birkaç hafta içinde 200 milyonu aşkın izlenmeye ulaştı. Kanal, Kasım 2020'de 10 milyon aboneyi geçti. Pakistanlı izleyiciler Ertuğrul'u kendi tarih kahramanlarından biri gibi sahiplendi.

Neden İzlemeli? Bir Türk dizisinin bir ülkenin popüler kültürünü nasıl etkileyebileceğinin en çarpıcı örneği olduğu için.

Kara Sevda (2015)

Kanal: Star TV · Başrol: Burak Özçivit, Neslihan Atagül · İlk durak: ABD ve Latin Amerika

Zengin bir ailenin kızı Nihan ile alt sınıftan gelen Kemal'in imkânsız aşkını anlatan Kara Sevda, Burak Özçivit ile Neslihan Atagül'ü başrollerde buluşturdu. 20 Kasım 2017'de Uluslararası Emmy Ödülleri'nde En İyi Telenovela ödülünü kazanarak bu ödülü alan ilk Türk dizisi oldu.

Dizi ABD'de İspanyolca yayın yapan Univision'da gösterildiğinde, ülke tarihinin en çok izlenen yabancı telenovelası oldu ve bölüm başına iki milyonun üzerinde izleyiciye ulaştı. Latin Amerika'da da güçlü bir hayran kitlesi edindi.

Ay Yapım imzalı dizi iki sezon sürdü. Emmy, Türk televizyonunun uluslararası alanda o güne kadar kazandığı en prestijli ödül olarak görüldü.

Neden İzlemeli? Türk dizilerine uluslararası ödül kapısını açan yapım olduğu için.

Erkenci Kuş (2018)

Kanal: Star TV · Başrol: Can Yaman, Demet Özdemir · İlk durak: İtalya ve Batı Avrupa

Bir reklam ajansında çalışan hayalperest Sanem ile ajansın yakışıklı sahibi Can'ın romantik komedisi, Türkiye'de tek sezon sürdü. Asıl büyük yankıyı ise İtalya'da yaptı. Canale 5, diziyi Haziran 2020'de Daydreamer adıyla öğleden sonra kuşağında yayınlamaya başladı. İtalyan versiyonunda 51 uzun bölüm, 153 kısa bölüme bölündü. Dizi kısa sürede akşam kuşağına da taşındı.

Can Yaman, İtalya'da Türk dizilerinin yeni yıldızı oldu. İtalyan basını onu Canale 5'in ithal dizilerinin yeni idolü olarak tanıttı. Romantik komedilerin, dönem dizilerinin ve melodramların yanında Batı Avrupa'da da izleyici bulabileceğini gösteren dizi, sonraki yıllarda İtalya'ya giden pek çok Türk yapımının önünü açtı.

Neden İzlemeli? Türk romantik komedilerinin Avrupa'da da sevilebileceğini gösterdiği için.

Yargı (2021)

Kanal: Kanal D · Başrol: Kaan Urgancıoğlu, Pınar Deniz · İlk durak: Uluslararası ödüller

Bir savcı ile bir avukatın aynı cinayetin peşinde birbirine yaklaşmasını anlatan Yargı, Kaan Urgancıoğlu ile Pınar Deniz'i başrollerde buluşturdu. Dizi, 20 Kasım 2023'te 51. Uluslararası Emmy Ödülleri'nde En İyi Telenovela ödülünü kazandı. Böylece Kara Sevda'dan sonra bu ödülü alan ikinci Türk dizisi oldu.

Yargı'nın başarısı, Türk dizilerinin artık yalnızca bölüm satışıyla değil, format olarak da dünyaya açıldığını gösterdi. Dizinin Yunanistan'da yerel bir uyarlaması çekildi. Polisiye ile aile dramını birleştiren yapısı, türün yeni kuşak örnekleri arasında öne çıkıyor.

Senaryosunu Sema Ergenekon'un yazdığı dizi üç sezon sürdü ve 2024'te final yaptı. Kara Sevda gibi Ay Yapım imzası taşıyan Yargı, yapım şirketine ikinci Uluslararası Emmy'sini kazandırdı.

Neden İzlemeli? Türk dizilerinin bugünkü uluslararası gücünü en iyi temsil eden yapım olduğu için.

Türk Dizilerinin Kıl Payı Kaçıranları

Mucize Doktor (2019). Güney Kore yapımı Good Doctor'un uyarlaması, Taner Ölmez'in otizmli cerrah Ali Vefa yorumuyla Latin Amerika'da büyük ilgi gördü. Şili'de diziyi yayınlayan kanal reytinglerde birinci sıraya yükseldi.

Sen Çal Kapımı (2020). Hande Erçel ile Kerem Bürsin'in romantik komedisi Latin Amerika'da geniş bir hayran kitlesi edindi. Brezilya'da izleyicilerin diziyi izlemek için dijital platformlara abone olduğu haberleri çıktı.

Hakan: Muhafız (2018). Çağatay Ulusoy'un başrolündeki dizi, 14 Aralık 2018'de yayınlanan ilk Türk Netflix dizisi oldu ve Türk yapımlarının yayın platformları üzerinden dünyaya açılmasının başlangıcı sayıldı.

Sık Sorulan Sorular

Türk Dizileri Kaç Ülkede İzleniyor?

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın açıklamasına göre Türk dizileri 150'den fazla ülkede 750 milyonu aşkın izleyiciye ulaşıyor. Bazı sektör kaynakları bu sayıyı daha yüksek veriyor.

Uluslararası Emmy Kazanan Türk Dizileri Hangileri?

Kara Sevda 2017'de, Yargı ise 2023'te Uluslararası Emmy Ödülleri'nde En İyi Telenovela ödülünü kazandı.

Yurt Dışında En Çok İzlenen Türk Dizisi Hangisi?

Tek bir kesin cevap yok, çünkü her ülkede farklı ölçümler yapılıyor. Muhteşem Yüzyıl'ın 50'den fazla ülkede yaklaşık 200 milyon izleyiciye ulaştığı bildiriliyor. Gümüş'ün Arap dünyasındaki finalini ise tek gecede yaklaşık 85 milyon kişi izledi.