En İyi Perili Ev ve Lanetli Mekân Filmleri: The Innocents'tan Crimson Peak'e 10 Film

Korku sinemasının en eski ve en etkili korkusu, insanın en güvende hissetmesi gereken yerde başlar: kendi evinde. Gıcırdayan bir merdiven, kendiliğinden açılan bir kapı, boş bir odadan gelen ses ya da çocukların hayalî arkadaşları. Perili ev filmleri bize, duvarların da bir hafızası olabileceğini ve bazı mekânların geçmişi asla unutmadığını hatırlatır.

Bu yazıda perili evlerin, lanetli otel odalarının ve hayaletlerin dolaştığı yetimhanelerin en iyi filmlerinden on tanesini seçtik. Viktorya döneminin gotik malikânelerinden Tokyo'nun sıradan bir evine, İspanya İç Savaşı'nın gölgesindeki bir okuldan Amerikan banliyösüne uzanan bir yolculuk. Işıkları kapatmadan önce bir kez daha düşünün.

Bu Listeyi Hangi Kriterlere Göre Derledik?

Listeye korkunun bir mekâna bağlı olduğu filmleri aldık: perili evler, lanetli odalar ve geçmişin ruhlarını barındıran binalar. Şeytan çıkarma ve seri katil filmlerini bu listenin dışında tuttuk. Cinnet ve The Haunting gibi türün en çok anılan klasiklerini, başka listelerde sık sık yer aldıkları için bu kez bilerek dışarıda bıraktık ve yerlerine daha az konuşulan ama en az onlar kadar etkili filmlere yer açtık. Seçimde atmosfer kurma gücüne, korkuyu kan ve şok yerine gerilimle yaratmasına, türe kattığı yeniliğe ve kalıcı etkisine baktık. Klasiklerle yeni filmleri, farklı ülkelerin korku geleneklerini dengelemeye çalıştık. Bu sıralama, SineGundem ekibinin özgün değerlendirmeleri doğrultusunda oluşturulmuştur.

1. The Innocents (1961)

Yönetmen: Jack Clayton · Süre: 100 dakika · Oyuncular: Deborah Kerr, Michael Redgrave

The InnocentsHenry James'in Yürek Burgusu'ndan uyarlama

Genç bir mürebbiye olan Miss Giddens, kırsaldaki büyük bir malikânede yaşayan iki öksüz çocuğa bakmak üzere işe alınır. Çocukların amcası onlarla ilgilenmek istemez ve tek bir şart koyar: Kendisi hiçbir konuda rahatsız edilmeyecektir. Malikânede kısa süre sonra Miss Giddens, ölmüş eski çalışanların silüetlerini görmeye başlar ve çocukların bu ruhlarla bir bağı olduğundan şüphelenir.

Film, Henry James'in 1898 tarihli Yürek Burgusu (The Turn of the Screw) adlı kısa romanından uyarlandı. Senaryoyu William Archibald ve Truman Capote yazdı. Görüntü yönetmeni Freddie Francis'in siyah beyaz, geniş ekran ve derin odaklı çekimleri, kadrajın kenarlarında beliren hayaletleri unutulmaz kılıyor.

Filmin en büyük gücü belirsizliği. Hayaletler gerçek mi, yoksa Miss Giddens'ın zihninin ürünü mü? Jack Clayton bu soruyu hiçbir zaman tam yanıtlamıyor ve Deborah Kerr'in giderek gerilen performansı bu belirsizliği taşıyor.

Neden İzlemeli? Korkuyu tek bir damla kan dökmeden, yalnızca ışık, gölge ve sessizlikle kuran perili ev filmlerinin en zarif örneği olduğu için.

2. The Changeling (1980)

Yönetmen: Peter Medak · Süre: 107 dakika · Oyuncular: George C. Scott, Trish Van Devere, Melvyn Douglas

The ChangelingKanada'nın ilk Genie Ödülleri'nde en iyi film

Karısını ve kızını bir trafik kazasında kaybeden besteci John Russell, New York'tan Seattle'a taşınır ve tarihî bir malikâneyi kiralar. Evde her sabah aynı saatte yankılanan bir gürültü, kendiliğinden açılan kapılar ve kilitli bir tavan arası vardır. Russell, evin bir sır sakladığını ve bu sırrın bir çocuğun ölümüyle ilgili olduğunu fark eder.

Film, oyun yazarı Russell Hunter'ın 1960'ların sonunda Denver'daki bir malikânede yaşadığını iddia ettiği olaylardan esinlendi. Peter Medak, hikâyeyi bir hayalet filminden çok bir gizem soruşturması gibi kuruyor. George C. Scott'un yas tutan, ama korkuya teslim olmayan bestecisi türün alışılmış kahramanlarından çok farklı.

The Changeling, Kanada'da ilk kez verilen Genie Ödülleri'nde en iyi film dahil sekiz ödül kazandı. Merdivenlerden aşağı yuvarlanan top sahnesi, korku sinemasının en çok taklit edilen anlarından biri oldu.

Neden İzlemeli? Bir perili ev hikâyesini yasla, adaletsizlikle ve çözülmemiş bir cinayetle birleştiren güçlü bir gizem olduğu için.

3. Poltergeist (1982)

Yönetmen: Tobe Hooper · Senaryo: Steven Spielberg ve ekibi · Süre: 110 dakika

PoltergeistÜç dalda Oscar adayı

Freeling ailesi, yeni yapılmış bir banliyö sitesinde, tertemiz ve modern bir evde yaşamaktadır. Bir gece küçük Carol Anne, karlı televizyon ekranının karşısında oturup görünmeyen birileriyle konuşmaya başlar. Önce sandalyeler kendiliğinden yer değiştirir, sonra evin ortasında açılan bir kapıdan Carol Anne ortadan kaybolur.

Hikâye Steven Spielberg'den çıktı; senaryoyu Michael Grais ve Mark Victor ile birlikte yazdı. Yönetmen koltuğunda The Texas Chain Saw Massacre'ın yaratıcısı Tobe Hooper oturdu. Sonuç, Spielberg'ün sıcak aile anlatısı ile Hooper'ın korku duygusunu birleştiren, ana akımın en etkili korku filmlerinden biri oldu.

Poltergeist üç dalda Oscar'a aday gösterildi. Film zamanla, yapımla bağlantılı bazı oyuncuların erken ölümleri yüzünden "lanetli" olduğu iddialarıyla da anıldı. Televizyon ekranından yükselen "Geldiler" repliği, popüler kültürün kalıcı parçalarından biri.

Neden İzlemeli? Perili evi eski bir şatodan alıp modern Amerikan banliyösüne taşıyan ve aile filmi sıcaklığını korkuyla birleştiren bir klasik olduğu için.

4. Yetimhane (2007)

Yönetmen: J. A. Bayona · Süre: 101 dakika · Oyuncular: Belén Rueda, Fernando Cayo

YetimhaneYedi Goya Ödülü

Laura, çocukluğunu geçirdiği kıyıdaki yetimhaneyi satın alır ve burayı engelli çocuklar için bir bakımevine dönüştürmek ister. Evlat edindiği oğlu Simón, evde görünmez arkadaşlar edindiğini söylemeye başlar. Açılış günü düzenlenen bir partide Simón ortadan kaybolur ve Laura oğlunu bulmak için evin karanlık geçmişini kazımak zorunda kalır.

İspanyol yönetmen J. A. Bayona'nın ilk uzun metraj filmi olan Yetimhane'nin yapımcılığını Guillermo del Toro üstlendi. Del Toro, filmin bütçesini ve çekim süresini ikiye katlamasına yardım etti. Belén Rueda'nın çaresiz ama inatçı annesi, filmin duygusal ağırlığını taşıyor.

Film 2007'de Cannes'da gösterildiğinde on dakikadan uzun süren ayakta alkış aldı. İspanya'da yedi Goya Ödülü kazandı. Korkutucu sahnelerinin yanında, kayıp ve anneliğe dair yürek burkan finaliyle de akıllarda kaldı.

Neden İzlemeli? Gerçekten korkutan bir hayalet hikâyesiyle bir annenin acısını aynı ustalıkla anlattığı için.

5. Garez (2002)

Yönetmen: Takashi Shimizu · Süre: 92 dakika · Ülke: Japonya

GarezJu-On serisinin sinemaya taşınan ilk filmi

Tokyo'nun sıradan bir mahallesinde, sıradan görünen bir ev. Ama bu evde yıllar önce korkunç bir cinayet işlendi ve öfkeyle ölenlerin laneti, eve adım atan herkesi takip ediyor. Bir sosyal hizmet görevlisi, bir emlakçı, bir aile: Hepsi sırayla bu lanete dokunuyor ve hiçbiri kurtulamıyor.

Garez (Ju-On: The Grudge), Takashi Shimizu'nun daha önce doğrudan video için çektiği iki Ju-On filminin ardından serinin sinemaya çıkan ilk filmi oldu. Film parçalı, zamanda ileri geri giden bölümlerden oluşuyor ve her bölüm farklı bir kurbana odaklanıyor. Merdivenlerden sürünerek inen Kayako ve gölgelerde beliren küçük Toshio, Japon korku sinemasının simgeleri arasına girdi.

Film büyük ilgi gördü ve Shimizu'nun yine yönettiği, Sarah Michelle Gellar'lı Amerikan yeniden çevrimi The Grudge'a kapı açtı.

Neden İzlemeli? Laneti bir kişiye değil bir mekâna bağlayan Japon korku anlayışının en saf ve en ürkütücü örneklerinden biri olduğu için.

6. The Devil's Backbone (2001)

Yönetmen: Guillermo del Toro · Süre: 106 dakika · Oyuncular: Marisa Paredes, Eduardo Noriega, Federico Luppi

The Devil's Backboneİspanya İç Savaşı'nın son yılında geçiyor

1939, İspanya İç Savaşı'nın son yılı. Küçük Carlos, Cumhuriyetçilerin yönettiği ıssız bir yetimhaneye bırakılır. Bahçenin ortasında patlamamış bir bomba durmaktadır. Gece koridorlarda ise yakın zamanda ölmüş bir çocuğun hayaleti dolaşır. Carlos, hayaletin ne istediğini anlamaya çalıştıkça yetimhanenin yetişkinlerinin sakladığı sırlar da ortaya çıkar.

Guillermo del Toro, filmi Pan'ın Labirenti'nden beş yıl önce çekti ve iki film birbirinin kardeşi gibi. Her ikisi de İspanya'daki savaşı bir çocuğun gözünden anlatıyor ve gerçek kötülüğün hayaletlerde değil insanlarda olduğunu gösteriyor. Film, Pedro Almodóvar'ın kardeşi Agustín Almodóvar'ın yapımcılığında, İspanya ile Meksika ortaklığıyla çekildi.

Film, perili ev türünü bir savaşın ve bir ülkenin yarasına dair siyasi bir alegoriye dönüştürüyor. Federico Luppi ve Marisa Paredes'in canlandırdığı yaşlı öğretmenler, savaşın kaybedenlerinin yorgun yüzü.

Neden İzlemeli? Bir hayalet hikâyesini savaşın, kaybın ve sorumluluğun ağırlığıyla birleştiren, korkudan çok hüzün bırakan bir film olduğu için.

7. The Legend of Hell House (1973)

Yönetmen: John Hough · Senaryo: Richard Matheson · Süre: 95 dakika · Oyuncular: Roddy McDowall, Pamela Franklin

The Legend of Hell HouseRichard Matheson'ın romanından

Ölmek üzere olan zengin bir adam, ölümden sonra yaşam olup olmadığını kanıtlamak için dört kişiyi İngiltere'nin "en perili evi" olarak anılan Belasco Malikânesi'ne gönderir. Bir fizikçi, karısı ve iki medyum, bir hafta boyunca evde kalacaktır. Malikâneye daha önce giren araştırmacıların çoğu ölmüş ya da aklını kaybetmiştir.

Film, Ben Efsaneyim'in yazarı Richard Matheson'ın 1971 tarihli Hell House romanından uyarlandı ve senaryoyu da Matheson yazdı. Hikâye, bilim ile doğaüstü arasındaki çatışmayı işliyor: Fizikçi evi bir makineyle "temizlemeye" çalışırken medyumlar evdeki varlıkla konuşmaya çalışıyor. Roddy McDowall, daha önce evden tek sağ kurtulan medyum rolünde etkileyici.

The Legend of Hell House, 1970'lerin İngiliz gotik korkusunun en iyi örneklerinden biri olarak anılıyor. Bilim insanlarının perili bir evi ölçüp tartmaya çalıştığı hikâye, sonraki yıllarda sık sık başvurulan bir kalıba dönüştü.

Neden İzlemeli? Bir grup araştırmacının perili bir eve kapandığı hikâyelerin sinemadaki en etkili örneklerinden biri olduğu için.

8. 1408 (2007)

Yönetmen: Mikael Håfström · Süre: 106 dakika · Oyuncular: John Cusack, Samuel L. Jackson

1408Stephen King öyküsünden uyarlama

Mike Enslin, perili otelleri ve evleri ziyaret edip hiçbirinde hayalet görmediğini yazan, şüpheci bir kitap yazarıdır. New York'taki Dolphin Oteli'nin 1408 numaralı odası hakkında bir kartpostal alınca oraya gitmeye karar verir. Otel müdürü Gerald Olin, onu bu odada kalmaktan vazgeçirmeye çalışır: Odada kalanların hiçbiri bir saatten fazla dayanamamıştır.

Film, Stephen King'in 1999'da yayımlanan aynı adlı öyküsünden uyarlandı. Filmin büyük bölümü tek bir otel odasında, neredeyse yalnızca John Cusack'in performansıyla ilerliyor. Oda bir mekân olmaktan çıkıp yaşayan, düşünen ve karakteri zihinsel olarak parçalayan bir varlığa dönüşüyor. Samuel L. Jackson'ın otel müdürü kısa ama unutulmaz.

Filmin dört farklı sonu bulunuyor: sinema sonu ve ev video sürümlerine eklenen üç ayrı final. Hangisinin daha etkili olduğu hâlâ hayranlar arasında tartışılıyor.

Neden İzlemeli? Perili ev fikrini tek bir otel odasına sıkıştırıp bir adamın zihnini nasıl ele geçirdiğini gösteren yoğun bir gerilim olduğu için.

9. Ruhlar Bölgesi (2010)

Yönetmen: James Wan · Süre: 102 dakika · Oyuncular: Patrick Wilson, Rose Byrne, Lin Shaye

Ruhlar Bölgesi1,5 milyon dolarlık bütçeyle 100 milyon dolar hasılat

Josh ve Renai, üç çocuklarıyla birlikte yeni bir eve taşınır. Kısa süre sonra oğulları Dalton, tavan arasında düştükten sonra açıklanamayan bir komaya girer. Evde tuhaf sesler, görüntüler ve ayak izleri belirmeye başlar. Aile evi değiştirir, ama korkunç olaylar onları yeni evlerinde de bulur: Belki de sorun ev değildir.

Ruhlar Bölgesi (Insidious), Testere'nin yaratıcıları James Wan ve Leigh Whannell'ın ikinci ortak korku filmi. Bu kez kan ve tuzak yerine klasik hayalet hikâyelerinin ürkütücü sessizliğini tercih ettiler. Lin Shaye'nin canlandırdığı medyum Elise, sonradan serinin en sevilen karakterine dönüştü.

Film yaklaşık 1,5 milyon dolarlık bir bütçeyle çekildi ve dünya genelinde 100 milyon doları aşan hasılat yaptı. Ardından gelen devam ve ön hikâye filmleriyle uzun soluklu bir seriye dönüştü.

Neden İzlemeli? Perili ev kalıbını kırıp korkunun mekândan çok bir insana bağlı olabileceğini gösteren, modern korkunun en etkili açılışlarından biri olduğu için.

10. Crimson Peak (2015)

Yönetmen: Guillermo del Toro · Süre: 119 dakika · Oyuncular: Mia Wasikowska, Jessica Chastain, Tom Hiddleston

Crimson PeakViktorya dönemi gotik romansı

Hayaletleri görebilen genç yazar Edith Cushing, yakışıklı bir İngiliz baronet olan Thomas Sharpe ile evlenir ve onunla, kız kardeşi Lucille'in de yaşadığı, İngiltere'nin kuzeyindeki ıssız malikâneye taşınır. Çatısı çökmüş, duvarlarından kırmızı kil sızan bu evin geçmişi, Edith'e görünen hayaletler aracılığıyla yavaş yavaş açığa çıkar.

Guillermo del Toro, Crimson Peak'i bir korku filminden çok gotik bir aşk hikâyesi olarak tanımlıyor. Filmin asıl yıldızı ise malikânenin kendisi: Karla kaplı avlusu, kanı andıran kili ve devasa merdivenleriyle sinemada inşa edilmiş en etkileyici perili evlerden biri. Jessica Chastain'in soğuk ve tehlikeli Lucille'i filme damgasını vuruyor.

Film Legendary Pictures yapımıydı ve dünya genelinde 74,7 milyon dolar hasılat yaptı. Gişede beklentilerin altında kalsa da sanat yönetimi ve kostümleriyle büyük övgü aldı.

Neden İzlemeli? Perili ev türünü Viktorya dönemi gotik edebiyatının şiirsel diliyle buluşturan, görsel olarak listenin en etkileyici filmi olduğu için.

Kıl Payı Kaçıranlar

Kuşku (1979): The Amityville Horror adıyla bilinen film, bir ailenin yeni taşındığı evde yaşadığını iddia ettiği olaylardan uyarlandı. Gerçek olduğu iddiası çok tartışıldı ama perili ev filmlerinin en ünlü örneklerinden biri olmaya devam ediyor.

Hausu (1977): Nobuhiko Obayashi'nin, bir grup kız öğrencinin teyzelerinin evinde başına gelenleri anlatan çılgın, renkli ve tuhaf filmi, korku sinemasının en sıra dışı kült yapımlarından biri.

Cinnet (1980) ve The Haunting (1963): Bu türün iki büyük klasiği. Daha önce hiç izlemediyseniz bu listeyle birlikte mutlaka onlara da göz atın.

Sık Sorulan Sorular

Perili ev filmlerine hangi filmle başlamalı? Türe yeni başlıyorsanız Poltergeist ya da Ruhlar Bölgesi iyi bir giriş. Daha atmosferik ve yavaş bir korku istiyorsanız The Innocents ya da The Changeling doğru seçim.

Gerçek olaylardan esinlenen perili ev filmi var mı? The Changeling, yazarının Denver'daki bir malikânede yaşadığını iddia ettiği olaylardan, Kuşku (The Amityville Horror) ise bir ailenin anlattıklarından yola çıkıyor. İki iddia da hiçbir zaman kanıtlanmadı.

Hangi film en az kan içeriyor? The Innocents. Film korkuyu tamamen atmosfer, ışık ve sesle kuruyor.

Guillermo del Toro'nun listede iki filmi neden var? Del Toro, hayalet hikâyelerini korkuyu aşan duygusal bir derinlikle anlatan nadir yönetmenlerden. The Devil's Backbone ve Crimson Peak, türü iki farklı yönden ele alıyor. Yetimhane'nin yapımcısı da yine o.